اهداف اردوغان از سفر به کره جنوبی؛ انتقال فناوری یا شراکت هسته ای؟

به گزارش مشرق ، صبح امروز دوشنبه، رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، به دعوت لی جائه میونگ، رئیس جمهور کره جنوبی، وارد سئول، پایتخت کره جنوبی شد.

اردوغان پس از ورود به پایگاه هوایی سئونگنام، مورد استقبال پارک جونگ سونگ وزیر بازرگانی کره جنوبی قرار گرفت. در سفر به سئول، هاکان فیدان وزیر امور خارجه، آلپ ارسلان بایراکتار وزیر انرژی و منابع طبیعی، یاشار گولر وزیر دفاع و محمد فاتح کاچیر وزیر صنعت و فناوری، اردوغان را همراهی می کنند.

یکی از مهم ترین اظهارات اردوغان پیش از سفر، هدف گذاری برای رساندن حجم تجارت دو کشور به 15 میلیارد دلار بود. این هدف در شرایطی مطرح شده که حجم تجارت دوجانبه در سال 2025 به حدود 11٫4 میلیارد دلار رسیده است. در 9 ماه نخست 2026 نیز رقم 8٫7 میلیارد دلار گزارش شده است.

اردوغان در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری یونهاپ کره جنوبی بر ضرورت افزایش سرمایه گذاری کره ای ها در ترکیه، تولید مشترک و اصلاح عدم توازن تجاری تأکید کرده است.

او همچنین از شرکت های کره ای دعوت کرده در پروژه های حمل ونقل و لجستیک ترکیه که آسیا را به اروپا متصل می کنند، مشارکت کنند. همچنین روزنامه آکشام نزدیک به آکپارتی اعلام کرده که آنکارا می خواهد روابط با کره جنوبی را از سطح خریدوفروش کالا و مناسبات سیاسی به سطح مشارکت در پروژه های صنعتی و فناوری ارتقا دهد.

صادرات کره جنوبی به ترکیه شامل این موارد است: نیمه هادی ها، خودرو، تجهیزات الکترونیکی، ماشین آلات، فولاد پیشرفته، پتروشیمی و تجهیزات صنعتی.

در مقابل، ترکیه مقدار کمی خودرو و قطعات، منسوجات، محصولات غذایی، فلزات، مواد معدنی، صنایع شیمیایی، دارو و برخی تجهیزات صنعتی به کره جنوبی صادر می کند و تراز تجاری به شکل معنی داری به نفع کره است. به نحوی که ترکیه در برابر واردات 10 میلیارد دلاری، تنها 1 میلیارد دلار کالا به کره صادر کرده است.

به باور کارشناسان اقتصادی، ساختار تجارت دو کشور تا حد زیادی مکمل اما نامتوازن است: کره جنوبی کالاهای سرمایه ای و فناوری محور صادر می کند و ترکیه بخشی از آنها را برای تولید داخلی یا مصرف وارد می کند.

ترکیه و کره جنوبی از اول مه 2013 توافق تجارت آزاد در حوزه کالا دارند. توافق خدمات و سرمایه گذاری نیز از اول اوت 2018 اجرایی شده است. در توافق اولیه، حذف تعرفه های صنعتی حداکثر طی هفت سال و در بخش عمده کالاهای کشاورزی طی دوره ای حداکثر 10 ساله پیش بینی شده بود.

با این حال، تراز همچنان به ضرر ترکیه است و کسری تجاری در سطح بالایی است. چرا که توافق تجارت آزاد فقط موانع تعرفه ای را کاهش می دهد؛ اما به خودی خود ظرفیت رقابتی، کیفیت، برند، شبکه توزیع، دسترسی به مصرف کننده و قدرت صادراتی آنکارا – سئول را بالا نبرده است.

ترکیه و کره جنوبی یک پیوند تاریخی خاص دارند. چرا که ترکیه در جنگ کره 1950 تا 1953 یکی از مشارکت کنندگان مهم بود و بیش از 21 هزار نظامی ترکیه در این جنگ حضور یافتند و 462 سرباز ترکیه در گورستان یادبود سازمان ملل در بوسان دفن شده اند.

ترکیه از نظر شمار نیروهای اعزامی در میان 16 کشور مشارکت کننده در رتبه چهارم قرار داشت. روابط دیپلماتیک دو کشور در سال 1957 برقرار شد و در سال 2012 به سطح مشارکت راهبردی ارتقا یافت و سال 2027 نیز هفتادمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک دو کشور خواهد بود.

این نخستین سفر اردوغان به کره جنوبی از سال 2018 است و در واقع ادامه رفت وآمد دیپلماتیکی محسوب می شود که با سفر رسمی لی جائه میونگ به ترکیه در 24 نوامبر 2025 آغاز شد. دو رئیس جمهور در آن سفر در آنکارا دیدار کردند و اکنون اردوغان برای پیگیری توافقات و پروژه های مطرح شده به سئول رفته است.

اردوغان در شرایطی به کره جنوبی سفر کرده که در چند سال گذشته، شعار «بازگشت به آسیا» به یکی از مهمترین محورهای سیاست خارجی ترکیه تبدیل شده است. اگر چه ترکیه توانسته با کشورهایی مانند چین، مالزی و اندونزی روابط خود را توسعه دهد، اما از بین کشورهای دارای فن آوری و اقتصاد سطح بالا همچون ژاپن، کره جنوبی و سنگاپور، هنوز امتیاز چندانی به دست نیاورده است.

با این حال، کره جنوبی از دید مقامات آنکارا، فقط نقطه مهمی برای شراکت در فن آوری و جذب سرمایه گذار نیست و به وضوح می توان دید که توانمندی های دانشمندان و مهندسین کره ای در طراحی و ساخت نیروگاه های هسته ای بزرگ و کوچک، از مهمترین انگیزه های نزدیک شدن آنکارا به سئول است.

هزینه سنگین یکصد میلیارد دلاری سالانه واردات انرژی، لطمات بسیاری به اقتصاد ترکیه وارد کرده و تلاش برای هسته ای سازی ترکیه، از شعارهای مهم دولت اردوغان در رفع وابستگی به منابع خارجی است.

با این حال، احداث نیروگاه هسته ای آک کویو به دست مهندسان روسیه ای، پیشرفت کُندی داشته و ترکیه حالا به دنبال آن است که با کره ای ها در این حوزه، شانس بیشتری برای توسعه هسته ای داشته باشد.

البته رسانه های نزدیک به حزب عدالت و توسعه، صرفاً روی مساله هسته ای متمرکز نشده اند و عنوان «سفر به سئول، از دیپلماسی اقتصادی تا همکاری هسته ای و بازتعریف جایگاه ترکیه در آسیا» را برجسته کرده اند.

از دید آنان، رابطه سه لایه به هم پیوسته دارد: نخست، لایه اقتصادی و صنعتی: تلاش ترکیه برای دسترسی به فناوری، سرمایه و زنجیره های تولید کره جنوبی و تلاش سئول برای گسترش حضور اقتصادی در بازار ترکیه و پیرامون آن.

دوم، لایه دفاعی و راهبردی: همکاری در صنایع نظامی، فناوری های پیشرفته، خودرو، کشتی سازی، انرژی و زیرساخت های حساس.

سوم:. لایه ژئوپلیتیکی: موقعیت ترکیه به عنوان پل ارتباطی اروپا، خاورمیانه، قفقاز و آسیای مرکزی و جایگاه کره جنوبی به عنوان یک قدرت صنعتی و فناوری در شرق آسیا.

البته روابط دو کشور سابقه تاریخی و عاطفی قابل توجهی دارد، اما این سرمایه سیاسی و فرهنگی هنوز به همان نسبت به همکاری اقتصادی متوازن و وابستگی متقابل صنعتی تبدیل نشده است. همکاری کره جنوبی با ترکیه در شرایط فعلی، مربوط به دستیابی به انرژی هسته ای صلح آمیز و تولید برق و ایجاد توانمندی صنعتی و فناوری هسته ای است و به گفته مقامات آنکارا، دخلی به اهداف تسلیحاتی ندارد.

اردوغان تمایل دارد کل پروژه طراحی و احداث نیروگاه سینوپ (Sinop) در سواحل دریای سیاه به کره جنوبی و شرکت KEPCO داده شود. ولی نوع فناوری، تأمین مالی و مدل مشارکت هنوز نهایی نشده است.

این در حالی است که احداث نیروگاه تراکیه (Thrace) در شمال غرب ترکیه به دست چینی ها، هنوز به جایی نرسیده است. انجمن جهانی هسته ای در گزارش اکتبر 2026 خود تأکید می کند که ترکیه برای سال 2050 هدف 20 هزار مگاوات ظرفیت هسته ای را در نظر گرفته؛ اما تحقق این هدف به پروژه هایی فراتر از آک کویو وابسته است و بخش مهمی از ظرفیت مورد نظر هنوز قرارداد و تعهد اجرایی ندارد.

با توجه به تجربه مثبت امارات متحده عربی از احداث نیروگاه به دست مهندسین کره جنوبی، ترکیه نیز امیدوار است بتواند نظر مساعد سئول را جلب کند.

نکته مهم این است که ترکیه می خواهد از وابستگی انحصاری به یک کشور در حوزه هسته ای جلوگیری کند. همکاری با کره جنوبی می تواند بخشی از سیاست متنوع سازی شرکای راهبردی باشد.

در پایان باید گفت: کره جنوبی می تواند در تبدیل ترکیه به یک کشور دارای صنعت و ظرفیت تولید برق هسته ای نقش مؤثری داشته باشد؛ اما میزان این نقش به قرارداد نهایی سینوپ، شرایط مالی، سهم شرکت های ترکیه ای و عمق انتقال دانش فنی بستگی دارد.

با این حال، هنوز نمی توان گفت کره جنوبی شریک قطعی نیروگاه سینوپ شده است.